Heb je PDS en twijfel je tussen het FODMAP-dieet en hypnotherapie
Veel mensen die de diagnose Prikkelbare Darm Syndroom (PDS) krijgen, gaan op zoek naar de juiste behandeling. Al snel komen zij uit bij het FODMAP-dieet of darmgerichte hypnotherapie. Maar welke behandeling is het meest effectief?
Jarenlang werd gedacht dat voeding de belangrijkste oorzaak van PDS was. Daardoor lag de nadruk vooral op diëten en het vermijden van bepaalde voedingsmiddelen. Inmiddels weten we dat dit beeld te beperkt is.
De afgelopen jaren is ons begrip van PDS sterk veranderd. Volgens de huidige wetenschappelijke inzichten behoort PDS tot de Disorders of Gut-Brain Interaction (DGBI). Dat betekent dat er geen sprake is van een beschadigde darm, maar van een verstoring in de communicatie tussen de hersenen, het zenuwstelsel en de darmen.
De darmen zijn daardoor gevoeliger geworden voor normale prikkels. Gewone darmbewegingen, een maaltijd of zelfs een kleine hoeveelheid gas kunnen al buikpijn, krampen of een opgeblazen gevoel veroorzaken.
Voeding kan daarbij zeker een rol spelen, maar is meestal slechts één van de factoren. Ook stress, een doorgemaakte darminfectie, hormonale veranderingen, een gevoeliger zenuwstelsel, slaap en leefstijl kunnen invloed hebben op de klachten. Daarom is een behandeling die uitsluitend op voeding is gericht niet voor iedereen voldoende.
Wat is het FODMAP-dieet
Het FODMAP-dieet is ontwikkeld door onderzoekers van de Monash University in Australië. Het is bedoeld om te onderzoeken of bepaalde koolhydraten bijdragen aan darmklachten zoals buikpijn, een opgeblazen gevoel, diarree of verstopping.
Het dieet bestaat uit drie fasen:
- een eliminatiefase
- een herintroductiefase
- een persoonlijke onderhoudsfase
Het doel is nadrukkelijk niet om levenslang zo min mogelijk FODMAP’s te eten. Uiteindelijk wordt gezocht naar een zo gevarieerd mogelijk voedingspatroon waarbij klachten zoveel mogelijk beperkt blijven.
Wanneer het dieet zonder goede begeleiding wordt gevolgd, bestaat het risico dat mensen onnodig veel voedingsmiddelen blijven vermijden. Daarom adviseer ik om het FODMAP-dieet altijd onder begeleiding van een gespecialiseerde diëtist te volgen.
Wat doet darmgerichte hypnotherapie
Darmgerichte hypnotherapie pakt PDS vanuit een andere invalshoek aan.
De behandeling richt zich op de verstoorde communicatie tussen de hersenen, het zenuwstelsel en de darmen. Door middel van ontspanning, gerichte verbeelding en aandachtsoefeningen leert het zenuwstelsel minder heftig te reageren op normale signalen uit de darm.
Het doel is niet om klachten weg te denken, maar om de overgevoeligheid van het darm-zenuwstelsel geleidelijk te verminderen. Veel mensen ervaren hierdoor minder buikpijn, minder spanning rondom de klachten en meer vertrouwen in hun lichaam.
Wat zegt wetenschappelijk onderzoek
Een interessante studie werd uitgevoerd door onderzoeker Simone Peters aan de Monash University in Melbourne.
Dat is bijzonder, omdat juist deze universiteit het FODMAP-dieet heeft ontwikkeld.
In plaats van hypnotherapie met een placebo te vergelijken, besloten de onderzoekers beide behandelingen rechtstreeks naast elkaar te zetten. Dat levert een veel eerlijker vergelijking op.
Hoe verliep het onderzoek
De ene groep volgde zes weken darmgerichte hypnotherapie. De andere groep volgde het FODMAP-dieet onder begeleiding van een diëtist.
Na zes weken bleek dat beide behandelingen ongeveer even effectief waren in het verminderen van buikpijn, diarree, verstopping en een opgeblazen gevoel.
Dat was een belangrijke conclusie. Darmgerichte hypnotherapie werkte minstens zo goed als het FODMAP-dieet bij het verminderen van de darmklachten.
De kracht van hypnotherapie op de lange termijn
Een minstens zo interessante bevinding kwam uit vervolgonderzoek naar darmgerichte hypnotherapie. Hieruit bleek dat veel mensen die goed op de behandeling reageerden, ook na vijf jaar of langer nog steeds aanzienlijk minder klachten hadden.
Dat maakt darmgerichte hypnotherapie één van de best onderzochte behandelingen voor PDS met een aangetoond langdurig effect.
Voor het FODMAP-dieet weten we dat veel mensen op korte termijn verbetering ervaren. Er zijn echter minder langetermijngegevens beschikbaar die laten zien hoe de klachten zich na meerdere jaren ontwikkelen.
Mijn visie als therapeut
In mijn praktijk zie ik regelmatig mensen die al jarenlang op zoek zijn naar de juiste voeding. Vaak hebben zij meerdere diëten gevolgd en steeds meer voedingsmiddelen uit hun eetpatroon geschrapt, in de hoop eindelijk van hun klachten af te komen.
Soms is dat zo ver gegaan dat iemand nog maar een paar producten durft te eten, bijvoorbeeld alleen gekookte rijst, gekookte kipfilet en wortels. Dat is niet omdat zij dat lekker vinden, maar omdat zij bang zijn dat andere voedingsmiddelen opnieuw buikpijn of diarree veroorzaken.
Ik begrijp die angst heel goed. Wanneer je dagelijks buikklachten hebt, ga je vanzelf op zoek naar alles wat mogelijk een trigger kan zijn.
Toch zie ik dat deze manier van eten niet altijd de oplossing is. Een zeer beperkt voedingspatroon kan leiden tot tekorten, sociale beperkingen en een voortdurende angst om iets ‘verkeerds’ te eten. Bovendien blijft de overgevoeligheid van de darm-hersen-as vaak bestaan. Het lichaam leert hierdoor niet dat eten weer veilig kan zijn.
Daarom kijk ik tijdens een behandeling altijd naar het totaalplaatje. Natuurlijk kan voeding invloed hebben op PDS-klachten en soms is begeleiding door een gespecialiseerde diëtist waardevol. Maar even belangrijk is het herstellen van de communicatie tussen de hersenen, het zenuwstelsel en de darmen. Wanneer het zenuwstelsel tot rust komt en de darm minder gevoelig wordt, merken veel mensen dat zij geleidelijk weer meer durven en kunnen eten.
Mijn doel is dan ook niet alleen om klachten te verminderen, maar ook om mensen weer vertrouwen te geven in hun lichaam én plezier in eten terug te laten vinden.
Wanneer kies je voor het FODMAP-dieet
Het FODMAP-dieet kan een goede keuze zijn wanneer:
- je klachten duidelijk samenhangen met bepaalde voedingsmiddelen
- je begeleiding krijgt van een gespecialiseerde diëtist
Het is niet bedoeld als levenslang dieet.
Wanneer kies je voor hypnotherapie
Hypnotherapie kan vooral passend zijn wanneer:
- je korte of al langere tijd PDS hebt
- stress invloed heeft op je klachten
- je bang bent geworden voor buikpijn
- je kwaliteit van leven is afgenomen
- je meer vertrouwen wilt krijgen in je lichaam
Veelgestelde vragen
Moet ik kiezen tussen FODMAP en hypnotherapie?
Nee. Soms vullen beide behandelingen elkaar juist goed aan.
Is hypnotherapie wetenschappelijk onderbouwd?
Ja. Darmgerichte hypnotherapie behoort tot de behandelingen waarvan in meerdere wetenschappelijke onderzoeken is aangetoond dat veel mensen met PDS er baat bij hebben.
Is het FODMAP-dieet voor iedereen geschikt?
Nee. Niet iedereen reageert op dezelfde voedingsmiddelen. Daarom is begeleiding door een diëtist belangrijk.
Samenvatting
Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat zowel het FODMAP-dieet als darmgerichte hypnotherapie de klachten van PDS kunnen verminderen. Voor de darmklachten lijken beide behandelingen op korte termijn vergelijkbare resultaten te geven.
Darmgerichte hypnotherapie laat daarnaast ook positieve effecten zien op het psychisch welzijn en het vertrouwen in het eigen lichaam. Tevens zijn de effecten op langere termijn inmiddels wetenschappelijk bewezen. Welke behandeling het beste past, hangt af van jouw persoonlijke situatie en de factoren die jouw klachten beïnvloeden.
